ترجمه هایی از کتاب مقدس به زبان سغدی پس از تازش اعراب

  اولین زمان 1 متون مسیحی به 1 1، به تاریخ نخستین مهاجرتهای نستوریان مسیحی از ایران به آسیای میانه مربوط میxadباشد، که در دوران سلطنت یزدگرد دوم ساسانی، در 457-438م اتفاق افتاد، این متون سغدی مسیحی در واقع گواهی بر فعالیتهای موفقیتxadآمیز مبلغین مسیحی نستوری در این سرزمینxadها میxadتواند باشد (زرشناس: 1381، 10)، (Dresden: 1983, 1225). این دستxadنوشته ها ، گونه ای ادبیات ترجمهxadا ی میxadباشند، که در آنها مترجمان مسیحی به ترجمه واژه به واژه از زبان سریانی به سغدی پرداختهxadا ند، بگونه xadای که در بیان مطالب به اصل سریانی متن پایبند مانده xadاند، برای همین ترجمهxad های آنان، فاقد ابتکار و ارزش ادبی میxadباشد، و همچنین از آنجا که مخاطبان ایشان نیز برخلاف مبلغین مانوی، مردمانی عادی و کمxad سواد بوده اند برای زبان بکار رفته در این متون غالباً از اصطلاح عامیانه استفاده میxadشود (زرشناس: 1376، 112-98)، (Dresden: 1983, 1227).

  اما نکته مثبت دربارۀ این متون اینست که، از آنجا که از اصل سریانی ترجمه شدهxadا ند، یا اینکه از روی نسخهxadه ای متناظر در زبان سریانی و گاه یونانی که هویت مشخصی دارند، برگردان آنها صورت گرفته است، تجزیه و تحلیل این متون، آسانتر میxadباشد، زیرا با شناسایی متون سریانیxadای که این ترجمه ها از روی آنها صورت گرفته پیxadبردن به محتوای سغدی آنها راحتxadتر میxadباشد، این آثار که در سدهxadها ی 10-6م پدید آمده xadاند از لحاظ محتوی شامل قطعاتی از انجیلxadهای متی، لوقا، یوحنا، داستان پیامبران و آباء کلیسا، زندگی شهدا و قدیسانی مانند جورج 1، سرودهای نیایشی، موعظه xadها، کلمات قصار، مزامیر، تفسیرها و اشعار و همچنین بخشxad1 از داستان ایوب و دانیال نبی میxadباشند (ابوالقاسمی:1380، 103)، (قریب: 1394، 443)، (رضایی: 2009، 103)، (زرشناس: 1381، 12-10)، (Müller & Lentz: 1934, 555-567)، (Sims-williams: 1985, 31-65)، (Sims-williams: 1992, 534-539). در این متون مانند متون مانوی و بودایی، لغات و عبارات خارجی دیده میxadشود که از منابع بلافصل سریانی گرفته شدهxad اند که البته برخی از لغات بکار رفته در همین متون سریانی خود وامxadواژهxad هایی از اصل یونانی، لاتین، عربی و یا فارسی میxadباشند که از طریق ترجمه متون سریانی وارد زبان سغدی گشتند، ولی نکته قابل توجه درباره این وامxadواژهxad ها این میxadباشد که، هنگامیxadکه در معرض زبان سغدی قرارگرفتند شکل کلمات و املای آنها تغییر نموده و مورد دستکاری قرارگرفتند تا تلفظ آنها برای سغدی زبانان ممکن و آسانتر باشد (Sims-williams: 1988, 145).

  نخستین کسی که این متون را رمزگشایی و سپس خوانش و ترجمه نمود مولر بود که بخشهایی از انجیلxadهای متی، لوقا و یوحنا، و بخشهای قرنطیان و غلاطیان را منتشر ساخت، و همانگونه که پیشتر ذکر شد پی بردن به محتوای این متون آسانتر بود چون اولاً به خط سریانی نوشته شده بودند و همچنین اصل سریانی آنها که ترجمهxad  ها براساس آنها صورت گرفته بودند راحتxadتر در دسترس پژوهشگر قرار داشتند (قریب: 1394، 443)، (Dresden: 1983, 1226). گزارش مستانه الهی

+ نوشته شده در دوشنبه پانزدهم آبان ۱۳۹۶ ساعت 18:6 توسط maashaa  |